Αθωνιάδα Εκκλησιαστική Ακαδημία

Η Αθωνιάδα Ακαδημία ιδρύθηκε το 1749, επί Πατριαρχίας Κύριλλου Ε΄, και στεγάστηκε αρχικά σε κτίριο της Μονής Βατοπεδίου. Η Σχολή ιδρύθηκε με σκοπό τη διάδοση της ελληνικής παιδείας. Από τους πρώτους διευθυντές της Ακαδημίας ήταν ο διαφωτιστής κληρικός Ευγένιος Βούλγαρης. Δίδασκαν, δε, λαμπρά ονόματα όπως ο Μελέτιος Βατοπεδινός, ο Νικόλαος Ζερζούλης, ο Νεόφυτος Καυσοκαλυβίτης, ο Νικόδημος ο Αγιορείτης και ο μετέπειτα Πατριάρχης Αλεξανδρείας Κυπριανός. Στους μαθητές διδάσκονταν θεολογία, φιλοσοφία και λογική. Η Ακαδημία σύντομα απέκτησε ιδιαίτερη φήμη και προσέλκυσε μεγάλο αριθμό σπουδαστών, μεταξύ των οποίων επιφανείς άντρες του κλήρου, των γραμμάτων και των τεχνών, όπως ο Κοσμάς ο Αιτωλός, ο Ιώσηπος Μοισιόδαξ, ο Χριστόφορος Μακραίος, ο Χριστόδουλος Παμπλέκης, ο Γαβριήλ Καλωνάς, ο Αθανάσιος Πάριος και ο Ρήγας Φεραίος.

Από το 1930 στεγάζεται στη Βατοπαιδινή Σκήτη του Αγίου Ανδρέα, σε υψόμετρο 400 μέτρων περίπου, μέσα στο καταπράσινο περιβάλλον του Αγίου Όρους. Λειτουργεί μέχρι σήμερα υπό τη σκέπη της Ιεράς Κοινότητος, με μία μόνο διακοπή, λόγω του ελληνοϊταλικού πολέμου, μεταξύ των ετών 1940 και 1953. Τα τελευταία χρόνια, η Σχολή παρέχει γυμνασιακή και λυκειακή εκπαίδευση.

Οι μαθητές της είναι οικότροφοι (παρέχονται δωρεάν από την σχολή η σίτιση και η διαμονή) και ζουν κοινοβιακά. Διατίθενται όλες οι απαραίτητες ευκολίες για την διαβίωση, όπως πλυντήρια, στεγνωτήρια, αθλοπαιδιές, επιτραπέζια παιχνίδια, βιβλία από την σύγχρονη βιβλιοθήκη της, αίθουσα πληροφορικής με σύγχρονους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και άλλα. Διδάσκονται ό,τι και οι μαθητές των δημοσίων σχολείων και επιπλέον Εκκλησιαστική μουσική, Αγιογραφία, Λειτουργική, Τελετουργική, Αγιορείτικη Ιστορία, Ερμηνεία Ευαγγελικών Περικοπών και Πατερικών Κειμένων, Ηθική, και άλλα.
Πολλοί από τους μαθητές της Σχολής έχουν καταλάβει υψηλές θέσεις στην Εκκλησία και την κοινωνία.

Σήμερα, ανάμεσα στους αποφοίτους της Αθωνιάδας Εκκλησιαστικής Ακαδημίας ξεχωρίζουν οι περίφημοι αγιογράφοι Κωνσταντίνος Ξενόπουλος, Γεώργιος Σιδηρόπουλος, καθώς και ο πατέρας Πεύκης.