Αγία Σοφία: Ένας ναός – σύμβολο με μοναδική ιστορία!

Αγία Σοφία: Ένας ναός – σύμβολο με μοναδική ιστορία!

Ημέρα λύπης για την Ορθοδοξία και τον ελληνισμό μπορεί να χαρακτηριστεί η 10η Ιουλίου 2020, καθώς με προεδρικό διάταγμα ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αποφάσισε την μετατροπή του καθεστώτος του Ιερού Ναού της Του Θεού Σοφίας από μουσείο και σύμβολο παγκόσμιας κληρονομιάς σε τζαμί. Συγκεκριμενα, το τουρκικό Συμβούλιο της Επικρατείας, το κορυφαίο διοικητικό δικαστήριο της Τουρκίας, ανακοίνωσε ότι ακύρωσε το κυβερνητικό διάταγμα του 1934, με το οποίο μετατράπηκε σε μουσείο η Αγία Σοφία της Κωνσταντινούπολης, αποφασίζοντας ότι είναι παράνομο και ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για τη μετατροπή του μνημείου σε τζαμί, παρά τις διεθνείς προειδοποιήσεις εναντίον μιας τέτοιας ενέργειας.

Σωρεία αντιδράσεων

Ωστόσο, οι αντιδράσεις μετά την υπογραφή του διατάγματος ήταν άμεσες. Μάλιστα, επιστολή προς τον Ύπατο Εκπρόσωπο της Ε.Ε. για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Ασφάλειας Ζοζέπ Μπορέλ αλλά και τη Γενική Διευθύντρια της UNESCO, Οντρεΐ Αζουλέ για να ληφθεί δράση για τη διάσωση της Αγιάς Σοφιάς ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς επιθυμούν να στείλουν Ευρωβουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και για αυτό το λόγο μαζεύουν υπογραφές.

Στην επιστολή επισημαίνεται ότι «η εργαλειοποίηση της Αγιάς Σοφιάς από την Τουρκική Κυβέρνηση με σκοπό να ασκήσει πίεση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στρέφεται εναντίον της διαθρησκευτικότητας και αποδεικνύει έμπρακτα ότι η Τουρκική κυβέρνηση παραβιάζει κατάφορα το Διεθνές Δίκαιο και τις Ευρωπαϊκές αρχές και αξίες». Παράλληλα, στην ίδια επιστολή παρατίθεται απόσπασμα της ανακοίνωσης της UNESCO σύμφωνα με την οποία «ένα κράτος οφείλει να διασφαλίσει ότι δεν γίνεται καμία τροποποίηση στην καθολική αξία ενός Μνημείου Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς που βρίσκεται στην επικράτειά του και ότι για οποιαδήποτε τροποποίηση απαιτείται προηγούμενη ειδοποίηση από το ενδιαφερόμενο κράτος στην UNESCO και εάν κριθεί απαραίτητο, η εξέταση του αιτήματός του από την Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς». Επίσης, σημειώνεται στην επιστολή ότι «η Αγιά Σοφιά αποτελεί μοντέλο για εκκλησίες και στη συνέχεια τζαμιά, έχοντας επηρεάσει τόσο την Ανατολική όσο και τη Δυτική τέχνη».

Ένας ναός με μακραίωνη ιστορία

Μιλώντας στο ethnos.gr η Δρ. Βυζαντινολογίας, Φλώρας Καραγιάννη, εξηγεί τη μοναδικότητα του συγκεκριμένου μνημείου και κάνει λόγο για τους θησαυρούς, που κρύβει στο εσωτερικό του. «Στον χώρο της καθ’ ημάς Ανατολής δεν υπήρξε άλλο κτίσμα που να σηματοδότησε τόσο πολύ την εξέλιξη της ιστορίας της αρχιτεκτονικής και της τέχνης. Δεν υπήρξε άλλος ναός, στον οποίο λειτούργησαν τόσοι πατριάρχες και παρακολούθησαν τη θεία λειτουργία τόσοι αυτοκράτορες και αυτοκράτειρες, αξιωματούχοι, εκκλησιαστικοί και κοσμικοί, άρχοντες, κληρικοί και λαϊκοί. Δεν υπήρξε άλλος χώρος στον οποίο φιλοξενήθηκαν επανειλημμένα τόσο σημαντικά γεγονότα όπως αυτοκρατορικές τελετές, εκκλησιαστικές σύνοδοι, αλλά και δημοσιοποιήσεις διαταγμάτων και συνοδικών αποφάσεων. Eκ των πραγμάτων, δεν υπήρξε μεγαλύτερο ‘’φυτώριο’’ για την καλλιέργεια και διακονία εκκλησιαστικών προσωπικοτήτων που τοποθετήθηκαν στη συνέχεια, επικεφαλής των επισκοπών και μητροπόλεων του βυζαντινού κόσμου μεταφέροντας απ’ άκρου σ’ άκρη το Τυπικό της Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως».

Μάλιστα, όπως λέει: «Δεν είναι τυχαίο ότι κατά μίμησή της ιδρύθηκαν σε πολλές πόλεις εντός και εκτός της αυτοκρατορίας ναοί αφιερωμένοι στην Αγία του Θεού Σοφία (Θεσσαλονίκη, Αχρίδα, Σόφια, Κίεβο, Τραπεζούντα, Λευκωσία, κ.α.) που προσπάθησαν να αναπαράγουν το κωνσταντινουπολίτικο πρότυπο. Στη δισχιλιετή ιστορία του Χριστιανισμού, δεν υπήρξε άλλος ναός, τον οποίο θαύμασαν και ύμνησαν τόσοι άνθρωποι, επώνυμοι και ανώνυμοι, προσκυνητές. Και πως θα μπορούσε να είναι αλλιώς, αφού ήδη από τον 6ο αιώνα δεν υπήρξε ναός που να ξεπέρασε σε πολυτέλεια και αίγλη τον αρχιτεκτονικό, γλυπτό και ψηφιδωτό διάκοσμο της Αγίας Σοφίας» εξηγεί η βυζαντινολόγος.

 

 

Οι θησαυροί της Αγίας Σοφίας

Σύμφωνα με την Δρ Καραγιάννη, η Αγία Σοφία ως οικοδόμημα, αποτέλεσε σταθμό στην ιστορία της Αρχιτεκτονικής, σηματοδοτώντας το πέρασμα από τα δρομικά στα περίκεντρα κτίσματα και προσφέροντας στους αρχιτέκτονες των επόμενων αιώνων ένα νέο στοιχείο που τελικά σηματοδότησε τη βυζαντινή εκκλησιαστική αρχιτεκτονική: τον τρούλλο. Παράλληλα, όπως λέει, ο ψηφιδωτός διάκοσμος της Αγίας Σοφίας δεν εντάσσεται σε ένα ενιαίο εικονογραφικό πρόγραμμα, καθώς δημιουργήθηκε από διαφορετικούς καλλιτέχνες, σε διαφορετικές εποχές. Ένα μέρος του σωζόμενου σήμερα διακόσμου περιλαμβάνει απεικονίσεις αυτοκρατόρων να πλαισιώνουν τον Χριστό ή την Παναγία.

«Μεταξύ αυτών αναφέρουμε το ψηφιδωτό με τον Λέοντα Στ’ Σοφό στη βασίλειο πύλη, το ψηφιδωτό στον εσωνάρθηκα με τους κτήτορες του ναού και της πόλης (Ιουστινιανό και Μέγα Κωνσταντίνο) που κρατούν αντίστοιχα το ομοίωμα του ναού και της Κωνσταντινούπολης (περί το 1000), και ορισμένα ψηφιδωτά στα υπερώα, όπως το ψηφιδωτό με τον αυτοκράτορα Αλέξανδρο (912-913), τα δύο ψηφιδωτά με τα αυτοκρατορικά ζεύγη, τον Κωνσταντίνο Μονομάχο με τη σύζυγό του Ζωή (1042-1055) καθώς και τον Ιωάννη Β’ Κομνηνό με την Ειρήνη (12ος αι.), και δίπλα σε αυτό, το ψηφιδωτό με τον αυτοκράτορα Αλέξιο Κομνηνό (1122)».

Από τα σημαντικότερα ψηφιδωτά του ναού που αποδίδουν ό,τι ωραιότερο έχει να αναδείξει η βυζαντινή τέχνη, σύμφωνα με την βυζαντινολόγο, είναι το ψηφιδωτό της Δέησης που σώζεται στο νότιο υπερώο και χρονολογείται περί το 1261. «Πρόκειται για ένα ψηφιδωτό που διαπνέεται από την απόλυτη εκφραστικότητα και πνευματικότητα, χαρακτηριστικά που θα σηματοδοτήσουν την παλαιολόγεια τέχνη της τελευταίας περιόδου του Βυζαντίου».

 

 

Πηγή: orthodoxianewsagency.gr & ethnos.gr

  • Sale Εικόνα με Ασήμι & Χρυσό – Παναγία Οδηγήτρια | Ι. Μ. Ξενοφώντος

    Εικόνα με Ασήμι & Χρυσό – Παναγία Οδηγήτρια | Ι. Μ. Ξενοφώντος

    550,00 380,00 10010106
    Προσθήκη στο καλάθι
  • Χειροποίητη εικόνα με ασήμι – Αρχάγγελος Μιχαήλ | Πατέρας Πεύκης

    Χειροποίητη εικόνα με ασήμι – Αρχάγγελος Μιχαήλ | Πατέρας Πεύκης

    240,00 IL240
    Προσθήκη στο καλάθι
  • Χειροποίητη εικόνα με ασήμι – Παναγία Γλυκοφιλούσα | Πατέρας Πεύκης

    Χειροποίητη εικόνα με ασήμι – Παναγία Γλυκοφιλούσα | Πατέρας Πεύκης

    340,00 IL340
    Προσθήκη στο καλάθι

Αφήστε μια απάντηση