Κυριακή της Τυρινής και Σαρακοστή: Τι τρώμε και από τι νηστεύουμε!

Κυριακή της Τυρινής και Σαρακοστή: Τι τρώμε και από τι νηστεύουμε!

Η εβδομάδα, που διανύουμε ονομάζεται «Τυρινή εβδομάδα», «Εβδομάδα της τυροφάγου» ή «λευκή εβδομάδα», καθώς δεν καταναλώνουμε κρέας για να προετοιμαστούμε για τη νηστεία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Πρόκειται για το διάστημα από την Δευτέρα μετά την Κυριακή της Απόκρεω μέχρι και την Κυριακή της Τυροφάγου, δηλαδή ξεκίνησε στις 7 Μαρτίου 2021 και τελειώνει στις 14 Μαρτίου, την Κυριακή της Τυρινής. Παραδοσιακά, όλη αυτή την εβδομάδα μέχρι την παραμονή της Καθαράς Δευτέρας μπορούμε να καταναλώσουμε ό,τι θέλουμε εκτός από κρέας.

 

Την εβδομάδα αυτή συνηθίζεται η κατανάλωση ψαριού, τυριού, γάλακτος και αυγών, καθώς και ζυμαρικών. Αυτό σύμφωνα με την παράδοση εξηγείται ως εξής: από την πρώτη εβδομάδα των Απόκρεω οι ψυχές έρχονται και πάλι στη γη. Τόσο το Σάββατο όσο και την Κυριακή της Αποκριάς, δηλαδή της Κυριακής που ακολουθεί την Τσικνοπέμπτη, όσο και το Σάββατο της Τυροφάγου, πριν δηλαδή την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς, είναι Ψυχοσάββατα. Και επειδή στο επιμνημόσυνο δείπνο, τη λεγόμενη «μακαριά» εκτός από τα κόλλυβα προσφέρονται και ζυμαρικά από τις λέξεις «μακαρία» και «αιώνια», ονομάστηκαν μακαρόνια.

Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή

Κατά τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή η νηστεία είναι αυστηρή, άνευ καταλύσεως οίνου και ελαίου. Λάδι και κρασί καταλύουμε μόνο τα Σάββατα και τις Κυριακές και κατά την εορτή των Αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων. Ονομάστηκε Τεσσαρακοστή εις ανάμνηση της νηστείας του κυρίου Ιησού Χριστού στην έρημο η οποία είχε διαρκέσει 40 ημέρες. Αξίζει να αναφερθεί ότι είναι η αρχαιότερη από όλες τις μεγάλες νηστείες της ορθοδόξου εκκλησίας αφού καθιερώθηκε τον 4ο μ.Χ. αιώνα. Μέσα από το στάδιο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής με τη νηστεία, την εξομολόγηση, την προσευχή, την ελεημοσύνη, τις συχνές ακολουθίες και όλους τους πνευματικούς αγώνες, οι χριστιανοί προετοιμάζονται για να αναστηθούν και οι ίδιοι από τα πάθη και τις αμαρτίες τους.

 

Ο Ιερός Χρυσόστομος, αναφερόμενος στην Μεγάλη Τεσσαρακοστή, μας λέει ότι, την Αγία Τεσσαρακοστή νηστεύουμε όχι για το Πάσχα, όχι για το Σταυρό, αλλά για τις αμαρτίες μας, επειδή το Πάσχα δεν είναι υπόθεση νηστείας και πένθους, αλλά χαράς και ευφροσύνης. Τη Μεγάλη Εβδομάδα νηστεύουμε και συμπενθούμε και συμμετέχουμε στο εκούσιο Πάθος του Σωτήρος Χριστού μας με μία νηστεία πένθους και μετανοίας.

 

Κυριακή της Τυρινής και συγχώρεση

Η Κυριακή της Τυρινής ξεκινούσε παραδοσιακά με τον καθιερωμένο εκκλησιασμό. Αμέσως μετά οι χριστιανοί μαζευόντουσαν στα σπίτια είτε κατά οικογένειες, είτε κατά γειτονιές και πριν ξεκινήσουν το κυριακάτικο τραπέζι ζητούσαν συγχώρεση από τους γηραιότερους και αλληλοσυγχωρούνταν, ώστε να αρχίσουν τον αγώνα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής με καθαρή καρδιά και ήσυχη συνείδηση. Το κατεξοχήν παραδοσιακό φαγητό της τελευταίας αποκριάς είναι τα μακαρόνια ή μακαρούνες όπως λέγονται σε διάφορα μέρη της Ελλάδας. Στην Αρκαδία υπάρχει η παράδοση να τρώγεται το τυροζούμι, ένα βραστό με άγρια χόρτα και κομμάτια μυζήθρας. Σερβίρεται ως πρώτο πιάτο, ενώ το κυρίως πιάτο είναι μακαρόνια με πολύ τυρί. Στην Μήλο και την Τζιά το βραδινό γεύμα πρέπει να τελειώσει με αυγά βρασμένα ή ψημένα στο τζάκι. Ο συμβολισμός είναι ότι το στόμα του Χριστιανού σφραγίζεται με αυγό και ανοίγει και πάλι με το αυγό του Πάσχα.

 

Στις Κυκλάδες η Κυριακή της Τυρινής ονομάζεται και «Τρανή αποκριά» και χαρακτηριστικό της είναι και εδώ οι συνεστιάσεις. Και στις Κυκλάδες τα μακαρόνια πρωταγωνιστούν στα τραπέζια, που συνήθως σερβίρονται σκέτα με αρκετό ντόπιο τυρί. Στη Χαλκιδική ετοιμάζονται γαλατόπιτες και εις μνήμην των Αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων μοιράζονται σε σαράντα σπίτια ή ανθρώπους που έχουν ανάγκη, μαζί με λάδι και κρασί. Η ρήση λέει «40 φάε, 40 πιες, 40 ρίξε μες στη γη, 40 δώσε για την ψυχή». Αμέσως μετά την προσφορά της πίτας, του λαδιού και του κρασιού, φυτεύονται από κάθε σπίτι σαράντα σπόροι και αμέσως μετά οι νοικοκύρηδες επισκέπτονται σαράντα εκκλησίες ή φιλανθρωπικά ιδρύματα προκειμένου να βοηθήσουν οικονομικά όσους έχουν ανάγκη.

 

 

Πηγή: orthodoxianewsagency.gr, «Ελληνικές Γιορτές και Έθιμα της Λαϊκής Λατρείας» Γ.Α. Μέγας, λαογράφος, Κέντρο Ερεύνης της ελληνικής λαογραφίας

 

Αφήστε μια απάντηση