Η ιστορική Παλιά Μονή του Αγίου Διονυσίου του εν Ολύμπω

Η ιστορική Παλιά Μονή του Αγίου Διονυσίου του εν Ολύμπω

Μνημείο Ορθοδοξίας και «καταφύγιο» σε επαναστάσεις και πολέμους

 

Ένα από τα ιστορικά μοναστήρια της Ελλάδας, η Παλιά Μονή του Αγίου Διονυσίου του εν Ολύμπω, «φωλιάζει» στο ψηλότερο βουνό της χώρας και συγκεκριμένα στο φαράγγι του Ενιπέα. Η Παλιά Μονή βρίσκεται σε υψόμετρο 900 μέτρων και αποτέλεσε στα δύσκολα χρόνια της Τουρκοκρατίας καταφύγιο των Μακεδονομάχων. Σύμφωνα με στοιχεία υπήρξε στρατόπεδο των αγωνιστών κατά τη διάρκεια των επαναστάσεων γι’ αυτό και το 1828 πυρπολήθηκε από τους Τούρκους, λόγω της βοήθειας που προσέφερε στους οπλαρχηγούς.

Μάλιστα, εκεί ο γνωστός οπλαρχηγός Καρατάσος συσκέφθηκε με άλλους οπλαρχηγούς και πήρε την απόφαση της καθόδου στη Νότια Ελλάδα, μετά την αιματηρή κατάπνιξη της επαναστάσεως του 1821 στη Μακεδονία. Λειτουργούσε, όμως, και ως σχολείο, ενώ σχολικά εγχειρίδια διασώζονται μέχρι και σήμερα στο σκευοφυλάκιο της. Η εθνική της δράση συνεχίστηκε και στα νεότερα χρόνια, επί Γερμανικής κατοχής, με αποτέλεσμα να ανατιναχθεί από τα γερμανικά στρατεύματα.

Έπειτα μεταφέρθηκε στο Μετόχι της, που υπάρχει από το 18ο αιώνα, κοντά στο Λιτόχωρο. Η Μονή πανηγυρίζει σήμερα 23 Ιανουαρίου, καθώς τότε απεβίωσε ο Άγιος Διονύσιος, το 1451 και τάφηκε στο αριστερό παρεκκλήσι του Καθολικού της Μονής, όπου σώζεται ο τάφος του μέχρι και σήμερα.

 

Παλιά Μονή Ολύμπου

Η ίδρυση της Μονής

Το μοναστήρι ιδρύθηκε από τον Άγιο Διονύσιο εν Ολύμπω το 1542, επί Πατριάρχη Ιερεμία του Β’ (1522-1546) και όταν ήταν Σουλτάνος ο Σουλεϊμάν Α’ (1520-1566). Σύμφωνα με ιστορικά στοιχεία ο Άγιος Διονύσιος έλαβε από τον Τούρκο Αγά της περιοχής την άδεια να κτίσει ελεύθερα μοναστήρι και μάλιστα του δόθηκε και η κυριότητα της περιοχής.

Έχτισε κελιά, παρεκκλήσια και μύλους, ενώ φρόντισε για τον εμπλουτισμό του μοναστηριού με κειμήλια, λείψανα αγίων, εικόνες, δημιούργησε βιβλιοθήκη πατερικών κειμένων και έγραψε κανονισμούς για την ομαλή λειτουργία της Μονής.

Σύντομα τον ακολούθησαν πολλοί μοναχοί, καθώς η φήμη για  τα θαύματα του και τη λιτή χριστιανική ζωή του εξαπλώθηκε. Ο Άγιος Διονύσιος έκανε περιοδείες στην ευρύτερη περιοχή του Ολύμπου, διδάσκοντας και εξομολογώντας, ενώ στήριζε τον υπόδουλο ελληνισμό.

 

Η φήμη της Μονής μεγάλωνε

Μετά το θάνατο του Αγίου Διονυσίου, η φήμη του Μοναστηριού ξεπέρασε τα όρια της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας και έφτασε μέχρι και τη Ρωσία. Αυτό προκύπτει και από σωζόμενη στη Μονή επιστολή των Αυτοκρατόρων της Ρωσίας με χρονολογία 13 Ιουνίου 1692, με την οποία επιτρέπεται στους Μοναχούς του Ολύμπου να περιφέρουν την κάρα του Αγίου Διονυσίου στη Ρωσία.

Επίσης, αξίζει να σημειωθεί ότι πολλά μοναστήρια και ναοί στη Βόρεια Ήπειρο κοσμούνται με αγιογραφίες, έργα των αγιογράφων-μοναχών του Ολύμπου. Μερικά αφιερώματα στο σκευοφυλάκιο της Μονής φέρουν ρουμανικές επιγραφές, που δείχνει ότι και στην τότε Μολδοβλαχία είχε απλωθεί η φήμη της Μονής.

 

 

Καταστροφές και λεηλασίες

Δυστυχώς το μοναστήρι δέχθηκε την οργή των Τουρκαλβανών του Αλή Πασά, αλλά και των Τούρκων και των Γερμανών αργότερα. Οι πολλές πυργκαγιές και καταστροφές που υπέστη η μονή έχουν καταστήσει άγνωστη την ιστορία της το 17ο και 18ο αιώνα. Συγκεκριμένα, το 1790-91 κάηκε από πυρκαγιά, όπως αναφέρεται σε αλληλογραφία των πατέρων της Μονής. Την περίοδο της Επανάστασης του 1821 η Μονή πυρπολήθηκε από τους Τούρκους, όπως μνημονεύει ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Γεννάδιος. Από τις πυρκαγιές αυτές καταστράφηκε το μεγαλύτερο μέρος της βιβλιοθήκης, των κειμηλίων και των υπαρχόντων στη Μονή. Πολλά από αυτά τα έκαψαν και οι ίδιοι οι μοναχοί από το φόβο τους το 1878 κατά την Επανάσταση του Ολύμπου.

Καταφύγιο στις επαναστάσεις

Το μοναστήρι από πολύ παλιά αποτέλεσε κέντρο όλων των κλεφτών και αρματολών του Ολύμπου, αλλά και την έδρα των επαναστατικών κυβερνήσεων, κατά το 1821, 1828 και 1878. Κατά την εξέγερση του 1878, στη μονή κατέφυγαν τα γυναικόπαιδα από το Λιτόχωρο και μεγάλη ήταν η βοήθειά της στον αγώνα για την Απελευθέρωση, στον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο (1897) και επίσης κατά το Μακεδονικό Αγώνα.

Στα χρόνια της Ναζιστικής κατοχής, το μοναστήρι δέχθηκε το τελευταίο πλήγμα με τον βομβαρδισμό του από τους Γερμανούς και την ανατίναξη των κτιρίων του, επειδή σε αυτά είχαν καταφύγει αντάρτες.

 

 

Πηγή: orthodoxianewsagency.gr

Αφήστε μια απάντηση