Άρθρο: Γιατί η Ορθόδοξη νηστεία είναι αναπόσπαστο κομμάτι της διατροφής

Άρθρο: Γιατί η Ορθόδοξη νηστεία είναι αναπόσπαστο κομμάτι της διατροφής

Του Δρ. Ιωάννη Τσαγκατάκη, Διδάκτορα Χημείας, ο οποίος αναλύει τα οφέλη της νηστείας

 

 

Είναι διεθνώς αναγνωρισμένο ότι η Κρητική διατροφή αποτελεί σήμερα το πιο επιτυχημένο πρότυπο σωστής διατροφής που επιφέρει προστασία από καρδιοπάθειες, καρκίνο και άλλες ασθένειες προσφέροντας κατά συνέπεια μακροζωία. Αυτή η διατροφή δεν είναι επίτευγμα της σημερινής εποχής αλλά των προγόνων μας της δεκαετίας του ΄60. Σ’ αυτό το σημείο επικεντρώνουμε την προσοχή μας σε κάτι πολύ σημαντικό: ότι η νηστεία της Ορθόδοξης Εκκλησίας αποτελούσε αναπόσπαστο κομμάτι της Κρητικής διατροφής γεγονός, το οποίο γενικώς δεν αναφέρεται ή εντέχνως αποσιωπάται.

Ο ρόλος της νηστείας

Παρά το γεγονός ότι η Κρητική διατροφή αποτελεί πρότυπο, όπως προαναφέρθηκε, κατηγορήθηκε από πολλούς επιστήμονες ότι είναι διατροφή με υψηλά λιπαρά (μέχρι και 40% της ημερήσιας ενεργειακής κατανάλωσης έναντι του προτεινόμενου 25-30%). Η απάντηση σε αυτό είναι ότι η κατανάλωση λιπαρών προέρχεται κυρίως από το εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο που περιέχει στο μεγαλύτερο ποσοστό μονοακόρεστα λιπαρά και πολλά αντιοξειδωτικά. Η άλλη όμως ερμηνεία που δεν είναι καθόλου γνωστή είναι ότι οι πρόγονοί μας νήστευαν (ακόμη και το λάδι τις Τετάρτες και τις Παρασκευές όλο το χρόνο), τη Μεγάλη Σαρακοστή, το Δεκαπενταύγουστο, τη νηστεία των Χριστουγέννων και αυτή των Αγίων Αποστόλων.

 

Η νηστεία προτείνει (και όχι επιβάλλει) την αποχή τροφίμων από την ομάδα του γάλακτος και την ομάδα του κρέατος εκτός όμως των θαλασσινών (μαλάκια, οστρακοειδή, μαλακοόστρακα) και των οσπρίων. Μαζί με τα τελευταία «επιτρέπονται»  όλες οι άλλες ομάδες τροφίμων δηλαδή των φρούτων, των λαχανικών, των δημητριακών και των ελαίων. Από το γεγονός και μόνο ότι η σύγχρονη διατροφή προτείνει άφθονα φρούτα και λαχανικά γίνεται κατανοητή η μεγάλη σημασία της νηστείας.

 

 

Ελιές νηστεία

Σημαντικά οφέλη

Τα οφέλη της νηστείας από διατροφικής απόψεως είναι πολλά. Η περιστασιακή αποχή από τα τρόφιμα ζωικής προελεύσεως είναι μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία για αποτοξίνωση του οργανισμού. Μειώνει τις προσλαμβανόμενες λιπαρές ύλες, ιδιαίτερα όμως τις κορεσμένες που είναι οι πιο βλαβερές. Έχει βρεθεί ότι ταυτόχρονα μειώνονται η χοληστερίνη κατά 40-50 mg και τα τριγλυκερίδια κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής. Παράλληλα, η μεγάλη κατανάλωση φρούτων, λαχανικών, δημητριακών και οσπρίων κατά τη διάρκεια της νηστείας μειώνει την αρτηριακή πίεση και παρέχει αυξημένες ποσότητες φυτικών ινών, που μπορεί να ξεπεράσουν τη μέση ημερήσια συνιστώμενη διαιτητική πρόσληψη (30g/μέρα) μέχρι και 40%. Οι φυτικές ίνες διευκολύνουν την πέψη, μειώνουν τη χοληστερίνη και προφυλάσσουν από διάφορες μορφές καρκίνου.

Τροφές – θησαυροί

Σύμφωνα με έρευνα του τμήματος Γεωπονίας Α.Π.Θ, το σησάμι και τα παράγωγά του, ο χαλβάς και το ταχίνι αποτελούν ένα μικρό διατροφικό θαύμα. Περιέχουν πολλές αντιοξειδωτικές ουσίες – περίπου 2,5 φορές περισσότερες από το ελαιόλαδο- που μειώνουν τη χοληστερίνη, προστατεύουν από τον καρκίνο και βοηθούν στην καλή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Αποτελούν πλούσια πηγή σιδήρου, φωσφόρου, καλίου και σε μικρότερα ποσά περιέχουν μαγνήσιο, ψευδάργυρο και σελήνιο. Τέλος, είναι πλούσιες πηγές πρωτεϊνών (περίπου 20%) μεγάλης θρεπτικής αξίας ιδιαίτερα σε συνδυασμό με δημητριακά (π.χ λαγάνα) και όσπρια (π.χ ρεβύθια).

 

Όσον αφορά την αποχή από τις ζωικές πρωτεΐνες, οι ανάγκες του οργανισμού καλύπτονται πλήρως από τις πρωτεΐνες των οσπρίων, των δημητριακών, των παραγώγων σησαμιού και των θαλασσινών. Πρέπει επίσης να αναφερθεί η βελτίωση της θρεπτικής αξίας των φυτικών πρωτεϊνών με τους κατάλληλους συνδυασμούς τροφίμων, όπως τα όσπρια με το ρύζι στο φακόρυζο ή το ρεβυθόριζο. Κάποιες ομάδες ανθρώπων μπορεί να έχουν ιδιαίτερες διατροφικές απαιτήσεις σε κάποια θρεπτικά συστατικά, όπως ο σίδηρος που βρίσκεται σε καλύτερα αφομοιώσιμη μορφή στα ζωικά τρόφιμα. Και σε αυτή την περίπτωση οι ανάγκες μπορούν να καλυφθούν από τα όσπρια, τα λαχανικά όπως το σπανάκι ή το χαλβά, που μια μερίδα του δίνει το 50% της συνιστώμενης διαιτητικής πρόσληψης. Επίσης η απορρόφηση του σιδήρου αυξάνεται με τη βιταμίνη C, δηλαδή συνιστώνται πολλά φρούτα, όπως πορτοκάλια, ακτινίδια και χυμοί. Τέλος, οι ανάγκες σε απαραίτητα ω-3 και ω-6 λιπαρά οξέα καλύπτονται με κατανάλωση ψαριού, τα οποία ενισχύουν, επίσης, τον οργανισμό με σίδηρο και ζωικές πρωτεΐνες, χωρίς βλαβερά λίπη.

 

Υγιεινή διατροφή

Οι βασικές αρχές της υγιεινής διατροφής εφαρμόζονται και στην περίοδο της νηστείας, που συνιστούν ισορροπία στη λήψη των θρεπτικών συστατικών, ποικιλία στην επιλογή των τροφίμων και μέτρο στην ποσότητα. Έτσι εφιστάται η προσοχή στην κάλυψη των βασικών αναγκών σε πρωτεΐνες, βιταμίνες και ανόργανα συστατικά, όπως ο σίδηρος και το ασβέστιο. Οι νηστίσιμες επιλογές είναι απεριόριστες και σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να καταναλώνουμε κατά τη διάρκεια της νηστείας μόνο ψωμί, ζυμαρικά και πατάτες.

Τέλος, τροφές με πλούσια διατροφική αξία από τη μια, όπως τα διάφορα θαλασσινά, ο χαλβάς και οι ελιές μπορεί από την άλλη να δημιουργήσουν προβλήματα αύξησης του βάρους με την άμετρη κατανάλωσή τους. Βέβαια η ωφέλεια της νηστείας δεν είναι μόνο βιολογική αλλά και πνευματική όπως περιγράφεται από τους Πατέρες της Εκκλησίας και ιδιαίτερα τον Ιωάννη το Χρυσόστομο.

 

 

Άρθρο του Δρ Τσαγκατάκη

 

 

Στην Έκθεση Προϊόντων Αγίου Όρους (mountathos-eshop.com) μπορείτε να βρείτε, μεταξύ άλλων, μία μεγάλη ποικιλία από νηστίσιμα προϊόντα, τα οποία φτιάχνονται με εξαιρετικής ποιότητας πρώτες ύλες σε ιερές μονές, εντός και εκτός του Αγίου Όρους. Ταχίνι, μέλι, ελιές, βότανα για ροφήματα, νηστίσιμα χειροποίητα ζυμαρικά, αλλά και γλυκά του κουταλιού.

 

Αφήστε μια απάντηση