Κωνσταντινούπολη: Θεοτόκος Παναγιώτισσα, η ασκλάβωτη εκκλησιά!

Κωνσταντινούπολη: Θεοτόκος Παναγιώτισσα, η ασκλάβωτη εκκλησιά!

Η μοναδική εκκλησία της Πόλης αφιερωμένη στη Θεοτόκο, που σώθηκε μετά την άλωση!

 

 

Ιστορία αιώνων είναι γραμμένη στους τοίχους μιας μικρής κόκκινης εκκλησίας στη συνοικία του Φαναρίου στην Κωνσταντινούπολη, η οποία έχει δεκάδες ονόματα να την ακολουθούν, όπως Παναγία Μουχλιώτισσα, Θεοτόκος Παναγιώτισσα, Παναγία των Μογγόλων, στα τουρκικά Kanli Kilise (ματωμένη εκκλησία λόγω του κόκκινου χρώματος της), αλλά και ασκλάβωτη εκκλησιά. Ίσως η μοναδική βυζαντινή εκκλησία της Κωνσταντινούπολης, που στο πέρασμα των αιώνων δε στάθηκε ποτέ δυνατό να μετατραπεί σε τζαμί, αλλά αντίθετα πάντα ανήκε στους ορθόδοξους Χριστιανούς της Πόλης. Είναι, μάλιστα, χαρακτηριστικό ότι από τις 123 εκκλησίες, που είχε η Πόλη πριν από την άλωση και οι οποίες ήταν αφιερωμένες στην Υπεραγία Θεοτόκο, μόνο η Παναγία η Μουχλιώτισσα παρέμεινε και ύστερα από την άλωση, ενώ οι υπόλοιπες είτε κατεδαφίστηκαν είτε μετατράπηκαν σε τεμένη!

 

Επιβίωσε από πυρκαγιές και καταστροφές

Η Παναγία Μουχλιώτισσα βρίσκεται λίγα μέτρα από τη Μεγάλη του Γένους Σχολή και φαίνεται πως έχει τις ρίζες της στα τέλη του 13ου αιώνα, όταν η Μαρία Παλαιολογίνα, χήρα του ηγεμόνα των Μογγόλων, έχτισε στον Πέμπτο λόφο της Πόλης ένα μικρό μοναστήρι στο οποίο διέμεινε μέχρι την τελευταία της πνοή. Μέσα στους αιώνες η συγκεκριμένη κόκκινη εκκλησία κατόρθωσε να επιβιώσει από τουλάχιστον τρεις πυρκαγιές, δύο προσπάθειες σουλτάνων να τη μετατρέψουν σε τζαμί και αμέτρητες ζημίες. Μάλιστα, υπάρχουν ιστορίες στις οποίες αναφέρεται ότι κάτω από το μικρό αυτό κτίριο βρίσκεται ένα υπόγειο πέρασμα, που κάποτε οδηγούσε στην Αγία Σοφία.

 

 

Θεοτόκος Παναγιώτισσα ή Μουχλιώτισσα

 

Παλαιολογίνα η Δέσποινα των Μογγόλων

Ο βυζαντινός ναός εκτιμάται ότι χρονολογείται από τον 11ο αιώνα και αργότερα ανακαινίστηκε από τη Μαρία Παλαιολογίνα, ενώ υπέστη σημαντικές αλλοιώσεις και κατά την επέκταση του το 18ο αιώνα. Η ιδρύτρια της Μονής, Μαρία Παλαιολογίνα, πήγε στην Περσία για να παντρευτεί το μεγάλο ηγεμόνα των Μογγόλων, επικυρώνοντας έτσι μία συμφωνία του πατέρα της με τους Μογγόλους. Ωστόσο, αυτός πέθανε προτού η Μαρία φτάσει, οπότε παντρεύτηκε τελικά το γιο του και έμεινε εκεί 15 χρόνια. Σε αυτό το διάστημα στάθηκε αφορμή για τον εκχριστιανισμό του συζύγου της και αρκετών αξιωματούχων της Αυλής, γι’ αυτό και έμεινε γνωστή και ως Κυρία ή Δέσποινα των Μογγόλων. Μετά τη δολοφονία του συζύγου της επέστρεψε στην Πόλη και ίδρυσε το Μοναστήρι, όπου έμεινε και η ίδια μέχρι το τέλος της ζωής της. Λέγεται, μάλιστα, πως ίσως το γεγονός ότι οι Τούρκοι την ονομάζουν «ματωμένη εκκλησία», να οφείλεται και στην «ματωμένη» ιστορία της Παλαιολογίνας.

 

Σήμερα σώζεται στην εκκλησία η ψηφιδωτή εικόνα της Παναγίας της Μουχλιώτισσας και τέσσερις εικόνες της Μεταβυζαντινής περιόδου και συγκεκριμένα, η Αγία Παρασκευή, η Αγία Ευφημία, οι Τρεις Ιεράρχες και οι Άγιοι Θεόδωροι. Το τέμπλο, ο δεσποτικός θρόνος στα νότια και ο άμβωνας είναι ξυλόγλυπτα και κοσμούνται με ανάγλυφα μοτίβα. Αξίζει να αναφερθεί ότι το αρχικό του σχέδιο του ναού υπήρξε μοναδικό στην Πόλη και χρησίμευσε ως υπόδειγμα για πολλά από τα μεγαλοπρεπή τεμένη, που κατασκευάστηκαν αργότερα.

 

 

 

Πηγή: Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού, enromiosini.gr, constantinoupoli.com

 

Αφήστε μια απάντηση