Η εγκράτεια του μοναστικού βίου

Η εγκράτεια του μοναστικού βίου

Ιδιαίτερος τόπος άσκησης εγκράτειας αποτελούσε, και συνεχίζει στην εποχή μας να αποτελεί, η μοναστηριακή κοινότητα.

Ο βίος στο μοναστήρι περιγράφεται ως βίος αγγελικός. Οι μοναχοί ευχαριστούν θερμά τον Θεό για κάθε δωρεά και ευλογία, σεβόμενοι την κτίση. Η ζωή εντός της μοναστηριακής κοινότητας βοηθά τον μοναχό να γίνει ανοικτός προς τον κόσμο και τον Θεό. Έρχεται σε άρρηκτη αγαπητική σχέση μαζί Του, βαδίζοντας στο «καθ’ ομοίωσιν», στην τελείωσή του και στην θέωση. Δείχνει άπειρο έλεος προς το φυσικό περιβάλλον του και προσπαθεί να μετατρέψει όλο τον κόσμο σε Εκκλησία.

Με τον τρόπο ασκήσεώς του ο μοναχός προβαίνει σε αντικαταναλωτική χρήση του κόσμου, διότι χρησιμοποιεί μόνον ό,τι έχει ανάγκη και, ανάλογα με το στάδιο της πνευματικής προόδου του, σώζει και τον άνθρωπο και τον κόσμο.

Η εγκράτεια του μοναστικού βίουΤίποτα περιττό δεν υπάρχει στην τροφή και την ένδυσή του που να υπερβαίνει τα όρια του αναγκαίου. Κατανοεί σε μείζονα βαθμό το μέτρο της εγκράτειας του Μ. Βασιλείου, ο οποίος είναι ο πρώτος νομοθέτης και ιδρυτής της κοινοβιακής ζωής: «Εγκρατεία δε ο κάλλιστος όρος και κανών ούτος έστω, το μήτε προς τρυφήν, μήτε προς κακοπάθειαν της σαρκός βλέπειν, αλλά φεύγειν εν εκατέρω τη αμετρίαν, ίνα μήτε πολυσαρκούσα ταράσσηται, μήτε, νοσώδης γενομένη, αδύνατη προς την των εντολών εργασίαν» (Μ. Βασιλείου, Λόγος Ασκητικός 3, PG31, 876D).

Οι Πατέρες μάς δίδαξαν διάφορους τρόπους νηστείας και άσκησης. Μας παρέδωσαν έναν σκοπό, να αποφεύγουμε την αφθονία και τον χορτασμό της κοιλίας. Στον δρόμο της χριστιανικής πίστης, η πρόσληψη τροφής σύμφωνα με τους κανόνες της Εκκλησίας για νηστεία και άσκηση, είναι μετοχή σε μια κοινή εμπειρία χρήσης των αγαθών, εμπειρία κοινωνίας και σχέσης και όχι τρόπος ατομικής επιβίωσης.

Τα μοναστήρια πάντοτε αποτελούσαν πρότυπα ευαγγελικού και αδελφικού βίου. Συνεχίζουν διαχρονικά να είναι τόποι, όπου κάποιος βιώνει την αρμονική σχέση με το περιβάλλον, τόποι όπου προτυπώνεται η Βασιλεία του Θεού. Οι μοναχοί, ζώντας εντός της κοινότητας του μοναστηριού, χαρακτηρίζονται από θείο σεβασμό και δικαιοσύνη, από στοργική μέριμνα και αγάπη για τη διατήρηση της φυσικής ισορροπίας και αρμονίας, προσπαθώντας με τις προσευχές τους να μεταμορφώσουν όλο τον κόσμο σε Εκκλησία. Ιδανικό παράδειγμα, μάλιστα, αποτελεί ο τόπος ασκήσεως του Αγίου Όρους.