Έθιμα Επιταφίου ανά την Ελλάδα

Τα έθιμα του Επιτάφιου ανά την Ελλάδα

Η Μεγάλη Παρασκευή είναι ημέρα σιωπής και θρήνου. Η καρδιά μας και η σκέψη μας εκείνη την ημέρα είναι βαριά. Η πένθιμη και κατανυκτική περιφορά του Eπιταφίου γίνεται σε όλες τις πόλεις και τα χωριά της χώρας μας με ιδιαίτερες τιμές αλλά και ξεχωριστά έθιμα και παραδόσεις. Η Ελλάδα είναι μια χώρα που πάντα συνδύαζε αρμονικά τη θρησκεία με την παράδοση. Αξίζει να μάθουμε για μερικά από τα έθιμα που τηρούνται τη Μ. Παρασκευή, τα γνωστά και ως έθιμα του Επιτάφιου.

Τα έθιμα του Επιτάφιου

Οι γυναίκες στο Μελιγαλά, συνηθίζουν να ανάβουν μπροστά στην πόρτα τους από νωρίς, με κληματόβεργες, και όταν είναι να περάσει ο Επιτάφιος, ρίχνουν στη θράκα μοσχολίβανο.

Στις Σέρρες βάζουν μπροστά στην πόρτα τους, πάνω σε ένα τραπέζι, την εικόνα του Χριστού, στολισμένη με λουλούδια και δίπλα ανάβουν κεριά και λιβάνι. Μέσα σε ένα πιάτο έχουν φυτεμένη φακή ή κριθάρι που μόλις έχει αρχίσει να βγαίνει.

Έθιμα Επιταφίου στην ΕλλάδαΣτη Μυτιλήνη, όταν τελειώσει η περιφορά, «αρπάζουν» τα λουλούδια, γιατί πιστεύουν πως κλεμμένα έχουν πιο θαυματουργές ιδιότητες. Τα «Χριστολούλουδα» τα φυλάνε για το καλό. Με αυτά γιατρεύουν τον πονοκέφαλο, τα κάνουν φυλαχτά και με αυτά γαληνεύουν τη θάλασσα όσοι ταξιδεύουν, σύμφωνα με την παράδοση.

Στην Ύδρα υπάρχει το «έθιμο της δέησης». Ο Επιτάφιος της συνοικίας Καμίνι μπαίνει στη θάλασσα και διαβάζεται η Ακολουθία του Επιταφίου, δημιουργώντας μία ατμόσφαιρα κατανυκτική. Αυτό γίνεται για να ευλογηθούν τα νερά και να γίνει δέηση υπέρ των ναυτικών που ταξιδεύουν, για ήσυχα ταξίδια και καλό γυρισμό.

Στη Νάξο, οι άνθρωποι δεν φιλούν ο ένας τον άλλον τη Μεγάλη Παρασκευή, γιατί με το φιλί του πρόδωσε ο Ιούδας το Χριστό, ενώ δεν σφάζουν, «για το αίμα του Χριστού».

Στην Πάτμο, το νησί της Αποκαλύψεως, τελείται η μεγαλοπρεπής θρησκευτική τελετή του Ιερού Νιπτήρα το πρωί της Μεγάλης Πέμπτης που βασίζεται στην Καινή Διαθήκη. Παραπέμπει σε αντίστοιχα βυζαντινά έθιμα και καθιερώθηκε, κατά την παράδοση στις αρχές του 17ου αιώνα (περίοδος Τουρκοκρατίας) ως αναπαράσταση του Μυστικού Δείπνου.

Στην Αμοργό, τη Μεγάλη Παρασκευή το απόγευμα προσφέρονται ψωμί, ελιές και νηστίσιμα γλυκά σε κατοίκους και επισκέπτες. Το ίδιο βράδυ, κατά την περιφορά του Επιταφίου στα χωριά, οι γυναίκες, από τις πόρτες και τα παράθυρα των σπιτιών, ραίνουν τον κόσμο με κολόνιες και αρώματα.

Επιτάφιος στην ΕλλάδαΣτην Τήνο τη Μεγάλη Παρασκευή, όλοι οι επιτάφιοι μαζί ψάλλουν για λίγο μαζί και συνεχίζουν οι καθένας την πένθιμη πορεία του προς τους δρόμους της εκάστοτε ενορίας. Ο Επιτάφιος του Αγίου Νικολάου της Τήνου μπαίνει επίσης στη θάλασσα και το όλο σκηνικό που δημιουργούν οι πυρσοί, ο φλεγόμενος σταυρός, οι σειρήνες από τα πλοία, οι ψαλμωδίες και οι χιλιάδες πιστοί που παρακολουθούν είναι πολύ όμορφο.

Στη Μάρπησσα της Πάρου, το βράδυ της Μ. Παρασκευής μέσα σε ατμόσφαιρα κατάνυξης, οι επισκέπτες βιώνουν τα πάθη του Κυρίου. Κατά μήκος της περιφοράς του Επιταφίου και σε χαρακτηριστικά σημεία λαμβάνουν χώρα σκηνές από την ζωή και τα πάθη του Χριστού. Σ’ αυτές συμμετέχουν νέοι, νέες και παιδιά ντυμένα με ρούχα της εποχής του Χριστού.

Τα έθιμα του Επιτάφιου είναι πολλά και πλούσια στη χώρα μας, και αποδεικνύουν για άλλη μια φορά τον πλούτο της παράδοσής μας.

Η εικόνα της Σταύρωσης

μέσα από την τέχνη της αγιογραφίας!