Σέρρες: Η μακραίωνη ιστορία της Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου

Σέρρες: Η μακραίωνη ιστορία της Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου

Η Μονή του Τιμίου Προδρόμου Σερρών έχει πίσω της μία μακραίωνη ιστορία, ενώ λεηλατήθηκε πάρα πολλές φορές με συνέπεια πολύτιμα κειμήλια της να βρίσκονται πλέον διασκορπισμένα σε άλλες χώρες. Το μοναστήρι βρίσκεται στο βάθος μιας κατάφυτης από κυπαρίσσια, πλατάνια και πεύκα, χαράδρας και χτίσθηκε το 1270 μ.Χ., ενώ παρά τις αλλεπάλληλες καταστροφές αποτελεί σήμερα εκπληκτικής ομορφιάς μνημείο και Μουσείο Βυζαντινής Τέχνης. Μάλιστα, η Μονή Τιμίου Προδρόμου είναι ένα από τα μοναστήρια, που βρίσκονταν υπό την πνευματική καθοδήγηση του γέροντα Εφραίμ της Αριζόνας. Η Μονή ήταν εγκαταλειμμένη για πάρα πολλά χρόνια, αλλά ο γέροντας Εφραίμ κατόρθωσε τελικά να την «αναστήσει» στέλνοντας τέσσερις μοναχές από το Βόλο.

Η μακραίωνη ιστορία

Πρώτος κτήτωρ της Μονής ήταν ο Ιωαννίκιος ο οποίος διετέλεσε και επίσκοπος Εζεβών. Η ουσιαστική επέκταση του Ναού έγινε το 1300 περίπου από τον ανηψιό του Ιωαννίκιου, Ιωακείμ, επίσκοπο Ζιχνών, ο οποίος έκτισε το Καθολικό Ναό που διατηρείται έως σήμερα, καθώς και την Τράπεζα για το γεύμα των μοναχών, αλλά και ψηλά τείχη. Την Εφορία της Μονής ανέλαβε το 1332 μ.Χ. ο αρχιστράτηγος Δομέστιχος και μετέπειτα Αυτοκράτορας Ιωάννης Καντακουζηνός. Την περίοδο εκείνη η Μονή αναδείχθηκε με αυτοκρατορικό διάταγμα Σαυροπηγιακή και πατριαρχική.

 

Το 1345 η Μονή υπέστη μεγάλες καταστροφές από την επιδρομή των Σέρβων και χάριν της Ελένης, συζύγου του Σέρβου Κράλη Στέφανου Δουσάν διέφυγε την ολοκληρωτική καταστροφή. Το 1353 με δική της ενέργεια έγινε η προσάρτηση στη Μονή του Μονυδρίου της Αγίας Αναστασίας και της Παναγίας Οστρινής. Από το 1457 ως το 1462 στη Μονή μόνασε ο πρώτος μετά την άλωση της Κωνσταντινουπόλεως Πατριάρχης Γεννάδιος ο Σχολάριος όπου και έμεινε έως το θάνατό του. Τάφηκε στο Μεσονυκτικό κοντά στους τάφους των δύο Κτιτόρων. Το 1854 έγινε η ανακομιδή των λειψάνων του τα οποία φυλάσσονται σε ειδική κιβωτό έως σήμερα.

 

Λεηλασίες

Σοβαρότατο πλήγμα για τη Μονή αποτέλεσε η λεηλάτηση της βιβλιοθήκης της τον Ιούλιο του 1917 από τους Βουλγάρους, οι οποίοι μαζί με τους αιχμαλώτους μοναχούς έστειλαν στη Βουλγαρία 24 Ευαγγέλια, 200 σπάνια χειρόγραφα σε χαρτί, 1500 παλιά βιβλία, 100 τόμους χειρογράφων σε μεμβράνη, τέσσερα χρυσόβουλα Βυζαντινών Αυτοκρατόρων, πέντε πατριαρχικά σιγίλια και πολλά άλλα πολύτιμα ιερά αντικείμενα. Αργότερα ορισμένα χειρόγραφα επιστράφηκαν και πιθανότατα βρίσκονται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Αθήνας, ωστόσο ο μεγαλύτερος αριθμός παραμένει στη Σόφια. Τα πολύτιμα αυτά αντικείμενα φυλασσόταν στη βιβλιοθήκη της Μονής στον Πύργο της ΝΔ γωνίας του τείχους, που περιβάλλει το μοναστήρι.

 

 

Μοναδικοί θησαυροί

Ο κεντρικός ναός της Μονής διατηρείται λιθόκτιστος και αποτελείται από την Ενάτη, το Μεσονυκτικό και από το Καθολικό μαζί με το Ιερό Βήμα. ο Ναός αποτελεί μνημείο Βυζαντινής Αγιογραφίας, οι τοιχογραφίες του οποίου στο Μεσονυκτικό αποδίδονται στον Μακεδόνα Αγιογράφο Πανσέληνο. Οι παλαιότερες είναι αυτές που έγιναν κατά τη διάρκεια της Ηγουμενίας του δεύτερου κτήτορα Ιωακείμ και διακρίνονται για την εκφραστικότητα, το ρεαλισμό και την παθητικότητα. Το τέμπλο είναι ξυλόγλυπτο και χρονολογείται στο 1804. Δεξιά και αριστερά είναι αναρτημένες οι εικόνες του Χριστού Παντοκράτορα και της Παναγίας Οδηγήτριας που προέρχονται από το αρχικό τέμπλο του καθολικού και μαζί με το πρώτο στρώμα τοιχογραφιών της Ενάτης αντιπροσωπεύουν την τέχνη της ακμής των Παλαιολόγων.

 

Στη Μονή υπάρχουν, επίσης, εικονογραφίες του 14ου αιώνα από τις πιο ενδιαφέρουσες στη χώρα μας, καθώς και ωραίες τοιχογραφίες του έτους 1630. Επίσης έχει σπουδαίο εικονοστάσιο (τέμπλο) απο ξύλο καρυδιάς καλλιτεχνικότατα σκαλισμένο το έτος 1804. Από το 1986 εγκαταστάθηκε γυναικεία αδελφότητα που σε συνεργασία με τη 12η Εφορία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Καβάλας έχει αναλάβει το έργο της συντήρησης και της αναστήλωσης. Μάλιστα, πρόσφατα έπεσαν οι υπογραφές στην απόφαση χρηματοδότησης σειράς εργασιών στην Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών, προκειμένου να αποκατασταθεί η νότια πτέρυγα του μοναστηριού, που είχε καεί τον Δεκέμβριο του 2010 από μια φωτιά που είχε προκαλέσει ανυπολόγιστες ζημιές.

 

Εργασίες Αποκατάστασης

Στο πλαίσιο του έργου θα πραγματοποιηθούν εργασίες αποκάλυψης των υπόγειων και υπόσκαφων χώρων, κτιριακές εργασίες για την πλήρη αποκατάσταση των φθορών που προκάλεσε η πυρκαγιά, ανακατασκευή όλων των ξύλινων στοιχείων της μονής, κατασκευή νέων χώρων υγιεινής, ηχομόνωση, θερμομόνωση, τοποθέτηση νέων κουφωμάτων, αποκατάσταση των ορόφων και των δαπέδων, εγκατάσταση ηλεκτρομηχανολογικών δικτύων, χώροι φιλοξενίας κ.ά.

Επίσης θα αναδειχθεί και θα συντηρηθεί ο ζωγραφικός και ξυλόγλυπτος διάκοσμος των ορόφων των οντάδων, ενώ θα γίνει συλλογή ευρημάτων και στοιχείων κατά την αφαίρεση των διαδοχικών ανώτερων στρωμάτων επιχώσεων, που χρονολογούνται από τους νεότερους και μεταβυζαντινούς χρόνους, έως τα παλαιότερα κατώτερα στρώματα του 14ου και του 13ου αι. Στόχος είναι να διερευνηθεί η αρχική στάθμη θεμελίωσης των υπολειμμάτων των παλαιότερων κτιρίων, με απώτερο στόχο την εξέταση της πρώιμης ιστορίας της Μονής από την εποχή ίδρυσής της τον 13ο αι.

 

Πηγή: gtp.gr, orthodoxianewsagency.gr, serres.gr

Αφήστε μια απάντηση