skip to Main Content
Μοναστηριακή κουζίνα: Ξεχωριστή και Ευλογημένη!

Μοναστηριακή κουζίνα: Ξεχωριστή και Ευλογημένη!

Μεσογειακή διατροφή, βιολογική, υγιεινή, πράσινη, ακόμη και χορτοφαγία.

Αυτοί είναι μερικοί από τους χαρακτηρισμούς που αποδίδονται στην μοναστηριακή κουζίνα. Η μαγειρική, όμως, και η διατροφή των μοναχών, ειδικά αυτών που ζουν στο Άγιον Όρος, είναι κάτι πολύ περισσότερο. Είναι ευλογημένη.  Ακολουθώντας την ιερή παράδοση αιώνων και φτιάχνοντας συνταγές που έχουν καλά φυλαγμένες στα σεντούκια των μοναστηριών, οι μοναχοί δημιουργούν υγιεινά, λιτά αλλά άκρως γευστικά και γοητευτικά γεύματα, που θα ζήλευαν ακόμη και βραβευμένοι σεφ. Οι πρώτες ύλες που χρησιμοποιούν για την παρασκευή των συνταγών τους προέρχονται από τα κτήματα και τα περιβόλια που οι ίδιοι καλλιεργούν. Οι μοναχοί είναι συγχρόνως κηπουροί, αγρότες, ψαράδες αλλά και μάγειροι. Σχεδόν όλα τα συστατικά που χρησιμοποιούν στις συνταγές τους τα έχουν καλλιεργήσει ή συλλέξει με τα χέρια τους.

Η μοναστηριακή κουζίνα ακολουθεί τους κύκλους των εποχών στα υλικά που χρησιμοποιεί. Ξεχωρίζει για την απλότητα και τη γνησιότητα των γεύσεων της αλλά και για την καλαισθησία, την οικονομία και την αυτάρκειά της, στοιχεία που την καθιστούν παράδειγμα για να την υιοθετήσουν και οι λαϊκοί.

Μοναστηριακά - Αγιορείτικα Πιάτα

Το φαγητό για τους μοναχούς έχει τη δική του ιεροτελεστία και τους δικούς του κανόνες. Στα μοναστήρια υπάρχει η πρωινή και η βραδινή τράπεζα. Οι μοναχοί τρώνε δύο λιτά γεύματα την ημέρα τα οποία διαρκούν περίπου είκοσι λεπτά το καθένα. Όποιος είχε την ευλογία να συμμετάσχει σε μοναστηριακή τράπεζα, έχει βιώσει την εντυπωσιακή ηρεμία και ησυχία που επικρατεί κατά τη διάρκεια του γεύματος, όσο πολυάριθμη κι αν είναι η μοναστική αδελφότητα. Χωρίς θορύβους και συζητήσεις μεταξύ τους, οι μοναχοί συγκεντρώνονται στο φαγητό τους, ευλογώντας τον Θεό για αυτά που τους προσφέρει. Παράλληλα, ένας μοναχός διαβάζει, κατά τη διάρκεια του γεύματος, αποσπάσματα από το Γεροντικό και άλλα πατερικά κείμενα. Έτσι, η μοναστηριακή κουζίνα προσφέρει τόσο τροφή για το σώμα όσο και για το πνεύμα.

Μοναστηριακή διατροφή και συνταγές για νηστεία

Οι μοναχοί της Ορθόδοξης Εκκλησίας νηστεύουν για περισσότερες από 200 μέρες τον χρόνο. Σύμφωνα με τον Μέγα Βασίλειο, η νηστεία είναι φάρμακο που δίνει καρτερία στην ψυχή και υπομονή στις θλίψεις, εφόσον «ο μεν κορεσμός σταματά την ευχαρίστηση στην κοιλιά, η δε νηστεία ανεβάζει το κέρδος στην ψυχή» (Λόγος Α’ και Β’ για τη Νηστεία). Η νηστεία, ένα από τα πνευματικά αγωνίσματα της μοναχικής άσκησης, αποτελεί ασπίδα για καρδιαγγειακά αλλά και ένα σωρό άλλα νοσήματα, αποφαίνονται οι ειδικοί.

Μοναχός Επιφάνιος και Έκθεση Προϊόντων Αγίου Όρους

Ο μοναχός Επιφάνιος, γνωστός ως ο μάγειρας του Αγίου Όρους, σε ομιλία του αναφέρει ότι η νηστεία της Σαρακοστής είναι φτωχή σε κορεσμένα ζωικά λίπη και πλούσια σε βιταμίνες, φυλλικό οξύ, ιχνοστοιχεία, αντιοξειδωτικά και φυτικές ίνες, χάρη στα άφθονα λαχανικά και φρούτα που καταναλώνουν οι μοναχοί κατά τη διάρκειά της. Τα όσπρια αποτελούν το «κρέας» της νηστείας. Παρέχουν στους μοναχούς τους σύνθετους υδατάνθρακες και τις φυτικές πρωτεΐνες που χρειάζονται. Ειδικά αν συνδυαστούν σωστά, με δημητριακά, δίνουν πρωτεΐνες ισάξιες του κρέατος.

Στη βάση της μοναστηριακής διατροφής βρίσκεται το ψωμί, ο άρτος ο επιούσιος, το οποίο ζυμώνουν οι ίδιοι οι μοναχοί. Εκτός από σύνθετους υδατάνθρακες οι οποίοι είναι βασική πηγή ενέργειας για τον ανθρώπινο οργανισμό, το ψωμί περιέχει φυτικές ίνες και βιταμίνες Β και Ε.

Συνταγές μοναχών

Από τις συνταγές των μοναχών δεν λείπουν τα γλυκά. Σε περιόδους νηστείας, τα γλυκά που φτιάχνουν είναι κυρίως από μέλι ή σιμιγδάλι, με συνηθέστερο τον χαλβά. Όταν δεν είναι νηστεία, οι επιλογές είναι πολύ περισσότερες καθώς μπορούν να χρησιμοποιήσουν γάλα, βούτυρο και αυγά για να φτιάξουν νόστιμα γλυκίσματα.

Η μοναστηριακή διατροφή ξεχωρίζει για έναν ακόμη λόγο. Οι μοναχοί, είτε είναι περίοδος νηστείας είτε όχι, δεν τρώνε πολύ. Ζουν με τα απαραίτητα, τα λιτά, αποφεύγοντας τις υπερβολικές ποσότητες.

Αν στην υγιεινή αυτή μοναστηριακή διατροφή προσθέσουμε τη σωματική άσκηση που κάνουν οι μοναχοί ασχολούμενοι με τα διακονήματά τους και τις χειρωνακτικές εργασίες του μοναστηριού, τον επαρκή ύπνο και την προσευχή, έχουμε το «μυστικό» της μακροζωίας τους.

Μοναστηριακή Κουζίνα

Οι μοναχοί μαγειρεύουν

Εδώ και περίπου 35 χρόνια, ο μοναχός Επιφάνιος ο Μυλοποταμινός διακονεί ως μάγειρας στο Άγιον Όρος. Το βιβλίο του «Μαγειρική του Αγίου Όρους» είναι δημοφιλές και εκτός ελληνικών συνόρων καθώς έχει μεταφραστεί στα αγγλικά, τα γερμανικά, τα ρωσικά και τα ρουμανικά. Οι συνταγές που περιλαμβάνει η μαγειρική του μοναχού Επιφάνιου αφορούν κυρίως στα λαδερά όσπρια, τα ψάρια, τα μαλάκια και τα οστρακόδερμα. Φαγητά, δηλαδή, που αποτελούν παραδοσιακές Αγιορείτικες συνταγές. Μια από τις συμβουλές του είναι τα μπαχαρικά και τα μυρωδικά στα φαγητά να είναι άφθονα.

Οι μοναχοί, ειδικά οι Αγιορείτες, αγαπούν πολύ τις σούπες. Μετά τις πολυήμερες νηστείες, η σούπα αποτελεί το ιδανικό φαγητό για να αρχίσει το στομάχι να δέχεται ομαλά τις αρτύσιμες τροφές.

Τα οφέλη από την μοναστηριακή κουζίνα

Κουζίνα Άγιο Όρος - Μοναστηριακές ΣυνταγέςΟλοένα και περισσότερο τα τελευταία χρόνια η μοναστηριακή διατροφή, ειδικά οι συνταγές Αγίου Όρους, αποτελούν αντικείμενο επιστημονικής μελέτης. Ιατροί και διατροφολόγοι αποφαίνονται για τα αναρίθμητα οφέλη της. Ακόμη και αυτοί που δεν πιστεύουν στην πνευματική διάσταση της νηστείας, υποστηρίζουν ότι η μοναστηριακή διατροφή με τα λιτά χειροποίητα γεύματα, φτιαγμένα με μεράκι, φροντίδα και αγνά υλικά, είναι ευεργετική για την ανθρώπινη υγεία.

Επιγραμματικά, η μοναστηριακή διατροφή διαθέτει αντιγηραντικές και αντικαρκινικές ιδιότητες. Προστατεύει από την οστεοπόρωση. Βοηθά στην καλύτερη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και του σακχάρου. Μειώνει τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων και της χοληστερίνης στο αίμα. Ευνοεί την καλή λειτουργία του εντέρου. Ακόμη, προσφέρει ευεξία και ψυχοσωματική ισορροπία. Όλα αυτά οδηγούν στην μακροζωία. Όπως αναφέρει ο μοναχός Επιφάνιος στην ομιλία του στο 8ο Πανελλήνιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης, οι περισσότεροι μοναχοί πεθαίνουν αφότου έχουν συμπληρώσει τα ογδόντα πέντε ως και ενενήντα πέντε έτη. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις μοναχών που ζουν μέχρι τα εκατό, ή και περισσότερο.

Βασισμένη στα αγνά υλικά, το μεράκι και την εγκράτεια των μοναχών, η μοναστηριακή κουζίνα διαδίδεται και εκτός των τειχών των μοναστηριών. Οι παραδοσιακές μοναστηριακές συνταγές και οι συνταγές του Αγίου Όρους κερδίζουν όποιον τις δοκιμάσει. Δεν είναι μόνο οι πολλές ευεργεσίες τους για τη σωματική υγεία. Κουβαλούν ευλογίες και μια γεύση από Παράδεισο!

Μάθετε περισσότερα για τους Διατροφικούς Κανόνες του Αγίου Όρους!

Back To Top